Gözünüzün arkasındaki retina, vücudun birim ağırlık başına en çok enerji tüketen dokuları arasında yer alır. Her saniye ışığı elektrik sinyaline çeviren bu ince tabaka, aynı zamanda yoğun ışık ve oksijen yüzünden sürekli bir oksidatif stresle mücadele eder. Retinanın merkezinde, keskin görmeden sorumlu küçük bir bölge bulunur: makula. Makulanın sarımsı rengi, sebze ve meyvelerden aldığımız iki pigmentten gelir. Yani gözünüzün en değerli noktası, kelimenin tam anlamıyla tabağınızdaki renklerle boyanmıştır.
Lutein ve Zeaksantin: Gözün Güneş Gözlüğü
Lutein ve zeaksantin, makulada birikerek mavi ışığı süzen ve hücreleri oksidatif hasardan koruyan karotenoidlerdir. Vücut bunları kendisi üretemez; ıspanak, pazı, lahana, brokoli, maydanoz gibi koyu yeşil yapraklı sebzelerden ve yumurta sarısından alınması gerekir. Yağda çözünen bu pigmentler, birkaç damla zeytinyağı ile tüketildiğinde daha iyi emilir. Yaşa bağlı makula dejenerasyonu üzerine yapılan geniş çaplı araştırmalarda, belirli bir besin öğesi kombinasyonunun hastalığın ilerlemesini yavaşlatabildiği gösterilmiştir; ancak bu takviyelerin kimin için uygun olduğuna göz hekimi karar vermelidir.
A Vitamini ve Karanlıkta Görme
Gece görüşünü sağlayan rodopsin pigmenti, A vitamininden türeyen bir molekül olmadan çalışamaz. A vitamini eksikliğinde ilk belirti genellikle loş ışıkta görme güçlüğüdür. Karaciğer, yumurta ve süt ürünleri hazır A vitamini içerirken, havuç, balkabağı, tatlı patates ve kayısıdaki beta karoten vücutta A vitaminine dönüştürülür. Havucun gözlerinizi süper güçlü hale getireceği efsanesi abartılı olsa da yeterli A vitamini almanın görme için vazgeçilmez olduğu kesindir.
Omega-3 ve Kuru Göz
Retina hücrelerinin zarlarında DHA adlı omega-3 yağ asidi yoğun olarak bulunur. Yağlı balıklar, ceviz ve keten tohumu omega-3 kaynakları arasındadır. Ekran başında uzun saatler geçiren ve göz kuruluğundan yakınan kişiler için yeterli sıvı tüketimi ve omega-3 açısından dengeli bir beslenme destekleyici olabilir. Çankırı’nın kuru ve soğuk kış havasında gözlerde yanma ve batma hissinin artması da sık rastlanan bir durumdur; bu dönemde kapalı ortamların nem düzeyine dikkat etmek rahatlatabilir.
Kan Şekeri ve Damarların Görünmez Hasarı
Gözün en hassas noktalarından biri, retinayı besleyen minik kan damarlarıdır. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri bu damarlara zarar vererek diyabetik retinopatiye yol açabilir. Yüksek tansiyon da benzer bir tehdit oluşturur. Bu nedenle diyabet ya da hipertansiyonu olan kişilerde beslenme düzenini kontrol altında tutmak, aslında görme yetisini korumanın da bir yoludur. Bu hastalarda yıllık göz muayenesi, belirti olmasa bile ihmal edilmemelidir. Görmede ani bulanıklık, çift görme, ışık çakmaları ya da görme alanında perde inmesi gibi durumlarda ise hemen göz hekimine başvurulmalıdır.